نيستند و نيز به جهت آن كه از روى آب‌هاى سائل جارى نمىگذرد كه ابخرهء آن‌ها به آن همراه و ممزوج باشند . و ديگر ، حبس آن رياح جنوبيهء حارّهء رطبه را ؛ به جهت آن كه رياح چون منفذى نيابند براى مرور و منعكس و محتبس گردند به سبب سدّ و مانع ، لا محاله گرم مىگردند هر چند سرد باشند ؛ به سبب لطافتى كه دارند . و امّا سبب گرمى رياح جنوبيه به جهت آن است كه آفتاب از آن زياده از ميل كلّى دور نمىگردد و دائم مسامتهء شمس يا قرب مسامته حاصل است آن بلاد را و لهذا در كمال گرمى است و رياحى كه بر آن‌ها مىگذرند - خواه مهبّ و محلّ وزيدن آن‌ها نزديك باشد و يا دور - هر چند سرد باشند ، به سبب گذشتن بر آن‌ها گرم مىگردند ؛ به جهت لطافت و قبول گرمى . و امّا رطوبت آن به جهت آن است كه درياها اكثر در جانب جنوب است و رياحى كه بر آن‌ها بگذرد البتّه قبول رطوبت مىنمايد و با آن‌ها اجزاء بخاريه مائيه مخلوط مىگردد . جبل جنوبى : ى عنى در جانب جنوب بلد كه ، كوه باشد - به عكس آن است كه در جانب شمال باشد - يعنى هواى اين بلد ، سرد و خشك مىباشد ؛ به سبب سدّ و منع نمودن وزيدن رياح جنوبيهء حارّهء رطبه ، و احتباس رياح شماليه در آن . و جبل مغربىى عنى بلدى كه در جانب مغرب آن كوه باشد ، بهتر است از آن‌كه در جانب مشرق آن باشد ؛ خصوص كه شاهق [ و ] بلند باشد ؛ جهت ستر و حجاب بودن آن تابش شعاع آفتاب را تا مدّتى كه بلند گردد و از سر آن بگذرد [ و ] آن زمان در بلد بتابد و گرم گرداند ؛ زيرا كه گرمى هوا ، تمامى از تابش آفتاب است و مسخّنى و نيرى و مربّى اعظم از آن نيست ، و بدان سبب آن امر باعث فساد و امراض - [ - ى ] است ؛ زيرا كه دفعتا انتقال مىيابد هوا از سردى آخر روز و تمام شب و تا ربع و يا ثلث روز به گرمى مفرط بسيار . و جبل مغربى باعث اين انتقال نيست و ليكن باعث كوتاهى روز . و انتقال از گرمى بسيار به سردى در كمال دفعى نيست ؛ زيرا كه اثر گرمى آن تا يكى دو ساعت مىماند تا آن‌كه هوا سرد گردد و نيز مانع رياح مشرقيه است كه بهتر است از